Parham Nassehpoor

بخشی از خاتم کاری تاری کهن که در دیرینکده ی هنرهای نمایشی کشور سوئد نگهداری می شود

در اینجا تلاش خواهم کرد نگاره هایی در پیوند با موسیقی دستگاهی ایران بیاورم یا که کشیده شده و یا گرفته شده است. دو خواست از این کار دارم یک که خواننده ی گرامی از زیبایی های چنین نگاره هایی بهره برد و دوم اینکه این نگاره های پایه ی داده هایی خواهند بود سودمند در راستای بخشی از نوشتارهایم پیرامون موسیقی دستگاهی ایران، همان است که گاه نوشته ی کوتاهی نیز درباره ی نکته هایی که این نگاره ها به ما می آموزند را نیز در زیر پیوند به این نگاره ها خواهم آورد. نگاره های کشیده شده و گرفته شده نگاره های کهن موسیقی هستند نه نگاره هایی از موسیقیدانان نزدیک و هم که بگونه ای ویژه هستند و نکته ای آموزنده با خود به همراه دارند. نگاره هایی که در اینجا خواهد آمد یا نگاره هایی هستند از کارهای هنری به مانند سازها، تندیس ها و نگاره های کشیده شده از رامشگران و یا نگاره های گرفته شده با دستگاه نگاره برداری.

تار کهن خاتم کاری شده که در دیرینکده ی هنرهای نمایشی سوئد نگاهداری می شود
الگوی ساخت کاسه ی این تار یکی از الگوهای کهن ساخت تار ایرانی است که به مانند الگوی کاسه ی تاری است که میرزا عبداله در نگاره ای از روزگار جوانی در دست دارد. خاتم کاری ساز به نام خاتم کاری شیراز شناخته می شود.

تاری کهن با نگاره هایی زیبا بر روی کاسه و دیگر جاهای تار که در دیرینکده ی ویکتوریا و آلبرت بریتانیا نگاهداری می شود
الگوی ساخت کاسه ی این تار یکی از الگوهای کهن ساخت تار ایرانی است که به مانند الگوی کاسه ی تاری است که آقا غلام حسین فراهانی در نگاره ای از روزگار جوانی در دست دارد.
این تار در یک داد و ستد به سال هزار هشت سد و هفتاد و پنج ترسایی در تهران از یک فرانسوی که در ایران زندگی می کرده به دست رابرت مرداک اسمیت خریداری شده.

آگهی کارگاه سازسازی یحیی خان تار ساز برجسته
این آگهی از روی سالنامه ی سال هزار و سی سد و ده خورشیدی آیین سامی به سرپرستی سرکار محمد علی امیرجاهد سراینده و آهنگساز نگاره برداری شده است

یک نکته ی برجسته را دوست دارم گوشزد کنم و آن اینکه گویا در روزگار ناصرالدین شاه قاجار نگاره برداری های فراوانی در ایران انجام شده است و گویا ناصرالدین شاه دلبسته ی هنر نگاره برداری بوده و هم موسیقی همان است که در آینده نگاره های بسیاری از موسیقی دانان پس ها از دیرینکده هایی که چنین نگاره هایی را نگهداری می کنند بیرون خواهد آمد و پخش خواهد شد که برای سرگذشت موسیقی بسیار سودمند خواهد بود.

نگاره ای زیبا کشیده شده از آقا علی اکبر فراهانی نوازنده ی برجسته ی تار
این نگاره را در یک تارنمای فروش در جهان تارکده ای یافتم گویا ردیف کنونی موسیقی دستگاهی دستاورد هم اندیشی ایشان، آقا مطلب نوازنده ی کمانچه، حسن سنتور خان نوازنده ی سنتور و دیگران است.

نگاره ای زیبا از محمد صادق خان نوازنده ی برجسته ی سنتور و دیگران
همانگونه که روی نگاره آمده است نوازنده ی تار میرزا شفیع برادر محمد صادق خان است و نوازنده ی نوجوان مطلب خان فرزند اوست و خود او که در کنار فرزندش نشسته است. همانگونه که عبداله خان دوامی گوشزد کرد ایشان به همراه برادرانش از شیراز به تهران کوچ می کنند. این نگاره را از تارنمای زنان قاجار برداشته ام. برای من ریخت کاسه ی تار بسیار دلکش است و نشان می دهد کاسه ای نزدیک به تارهای کنونی ایرانی و یا پارسی دارد.

نگاره ای زیبا از روزگار کودکی علی اکبر شهنازی فراهانی به همراه پدرش میرزا حسین قلی فراهانی
که هر دو از نوازندگان برجسته ی زمانه ی خود بودند و می توان گفت که بیشتر نوازندگان تار در روزگار آنان به گونه ای شاگردان این دو نوازنده ی برجسته بوده اند. یکی از زیباترین گنجینه های موسیقی دستگاهی که ردیف نامیده می شود به دست جناب میرزا ساخته و پرداخته و بدست علی اکبر خان بار دیگر پرداخته شده و نوای زیبای آن گرفته شده. برای آنانی که دوست دارند به یک ردیف زیبا و با زبردستی نواخته شده گوش فرا دهند پیشنهاد می شود که از نواخته ی ردیف آقا میرزا حسین قلی به دست علی اکبر خان شهنازی بهره برند. جدای از جهان تارکده ای که در آن می توان این گنجینه را یافت من در بخش نوشتارهای تارنمایم رویه ای ویژه برای بارگذاری این گنجینه آماده کرده ام آنهم با یک نمونه از نوانگاری این گنجینه.

نوازنده ای نشسته در هنگام نواختن سازی از خانواده ی تارهای یک کاسه ای
تخته سنگی برای روزگار شهرنشینی بابلی ها در میان رودان که در دیرینکده ی شهر بیرمنگام نگاهداری می شود. بابلی ها پس از سومری ها در سرزمین میان رودان فرمانروایی می کردند که آغاز آن کمابیش برای هزار و هشت سد سال پیش از زایش پیامبر ترسایان است

تماشا کنید!
پویا نگاره های کوتاهی از دیدنی های ایران همراه با نوای تار
نوازندگی تار از پرهام ناصح پور در آواز ابوعطا